Marka Tescili — TÜRKPATENT Başvuru & Koruma

Her zaman önce marka adı belirlenmelidir. Logo, ismin görsel ifadesidir; isim olmadan yapılan logo çalışması her isim değişikliğinde baştan yapılır. Belge360 olarak önce marka adı üretimi ve uygunluk taraması, ardından Marka Örneği (Logo) aşamasına geçiyoruz.

Evet, tescil edilebilir — ancak o kelimenin ilgili sınıfta tanımlayıcı anlama gelmemesi gerekir. Örneğin giyim için İngilizce "CLOTH" kelimesi tanımlayıcı sayılır ve reddedilir; ama Latince "VOLVO" gibi Türkçe konuşanın günlük kullanımında olmayan kelimeler ayırt edici kabul edilir. Hedef ülke dillerinde olumsuz anlam taraması şarttır.

En az 5-8 güçlü aday önerilir. Uygunluk taramasında ortalama %50-60 oranında aday eleme yaşanır (benzer tescil, domain, sosyal medya). Tek aday ile süreç başlatmak, o isim reddedildiğinde süreyi baştan almanıza neden olur. Belge360 brief aşamasında 5-8 aday üzerinde çalışıyoruz.

Evet, kendi ad ve soyadınızı marka olarak tescil ettirebilirsiniz; yaygın bir uygulamadır. Ancak soyadınız sektörde benzer biçimde tescilli başka bir marka varsa nispi ret riski doğabilir. Ayrıca ünlü bir kişinin adıyla tesadüfen aynı olması halinde SMK m.6/6 itirazına zemin oluşabilir. Belge360 kendi ad-soyad markaları için ek benzerlik taraması yapar.

İki seçenek vardır: (1) sahibinden satın almak — genellikle 4 haneli .com'lar binlerce dolar aralığındadır; (2) varyant kullanmak — örneğin "marka" yerine "getmarka.com", "markahq.com", "trymarka.com" gibi prefix/suffix eklenmiş varyantlar. İkinci yol girişim ekosisteminde çok yaygındır. Ancak tescil başvurusu yalnızca çekirdek marka ismi üzerinden yapılır.

Ön değerlendirme (aday ismin mutlak ret risklerinin hızlı kontrolü) tamamen ücretsizdir. Uçtan uca paket (brief + alternatif üretim + çok katmanlı tarama + yazılı strateji raporu) ise paket ücretine tabidir; ayrıntılar müşteri görüşmemizde şeffaf biçimde paylaşılır. Paket sonrası tescil başvurusu yapılırsa paket ücreti tescil paketinden mahsup edilir.

Ayırt edicilik, markanın tüketici tarafından ilgili ürün/hizmet için kaynak gösterici olarak algılanma kapasitesidir. Ölçümde üç kriter birlikte değerlendirilir: (1) özgünlük düzeyi (fantezi/keyfî/telmihî/tanımlayıcı tipolojisi), (2) sektörde kullanım yaygınlığı (jenerik leştirme riski), (3) tüketici algı testi. TÜRKPATENT uzmanları ilk iki kriteri resen, üçüncüsünü ikincil anlam iddialarında inceler.

Dört ana kritere dikkat edin: (1) hedef ülke dillerinde telaffuz kolaylığı, (2) olumsuz anlam kontrolü (yerel dil danışmanıyla taranmalı), (3) Madrid Protokolü ve EUIPO veritabanlarında birebir ve benzer marka yokluğu, (4) hedef ülkelerde .com ve yerel uzantı (.de, .fr, .co.uk) alan adı uygunluğu. Belge360 uluslararası açılım planlayan müşterilerimiz için bu dört kriteri brief aşamasında teyit eder.

2 aylık süre hak düşürücüdür — uzatma, mazeret veya eski hale getirme yoktur. Kaçırılan süre yalnızca tescil tamamlandıktan sonra Ankara FSH Hukuk Mahkemesi'nde hükümsüzlük davası açılarak telafi edilebilir (SMK m.25). Bu dava 18-30 ay sürer ve çok daha maliyetlidir. Bu nedenle marka takibi hizmetiyle bülteni proaktif olarak izletmek en doğru çözümdür.

Mutlak ret nedenlerinde (SMK m.5) herkes itiraz edebilir; menfaat gösterme şartı aranmaz. Nispi ret nedenlerinde (SMK m.6) ise yalnızca önceki hak sahibi (tescilli/kullanılan marka, ticaret unvanı, kişilik veya telif hakkı sahibi) itiraz edebilir. Belge360 itiraz başlatılmadan önce menfaat durumunu inceler ve doğru dayanağı belirler.

Kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'na (YİDK) itiraz edebilirsiniz (SMK m.20). YİDK süreci 3-6 ay sürer ve ek dilekçe ile yeni delil sunumu fırsatı verir. YİDK kararına karşı ise Ankara FSH Hukuk Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir. Belge360 itiraz paketine YİDK aşaması dahil edilebilir.

İtiraz dilekçesinin tebliğinden itibaren 1 ay içinde cevap vermelisiniz (SMK Yönetmeliği). Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırılırsa TÜRKPATENT yalnızca itiraz argümanlarına göre karar verir. Cevap dilekçenizde hem benzerlik iddialarını somut olarak çürütmeli hem gerekirse itiraz edenin markasının 5 yıllık kullanmama iptal süresini geçirdiği iddiasıyla kullanım ispatı talep etmelisiniz (SMK m.19/2).

SMK m.19/2 bu durum için önemli bir savunma aracı verir: itiraz dayanağı olan markanın tescil tarihi üzerinden 5 yıl geçmişse, o markanın ciddi biçimde kullanıldığına dair kanıt sunulmasını isteyebilirsiniz. İtiraz eden taraf kullanım ispatı sunamazsa itiraz reddedilir. Bu yöntem engelleyici itirazları bertaraf etmek için çok etkilidir. Ayrıca paralel olarak markanın kullanmama iptali talebinde de bulunabilirsiniz.

Evet. TÜRKPATENT, karıştırılma ihtimalinin bulunduğu belirli Nice sınıflarında başvuruyu reddederken, diğer sınıflarda tescile izin verebilir. Bu, hem itiraz edenin hem başvuru sahibinin menfaatini dengeleyen pratik bir çözümdür. Başvuru sahibi isterse riskli sınıfları kendi rızasıyla başvurudan düşerek itirazı baştan bertaraf edebilir (SMK m.20).

Evet. İtiraz eden ve başvuru sahibi sulh anlaşması yapıp karşılıklı rıza (consent) belgesiyle başvurunun tescilini destekleyebilir. Bu, özellikle coğrafi olarak veya sektörel olarak örtüşmeyen pazarlarda çok pratik bir çözümdür ve süreci kısa kesebilir. TÜRKPATENT consent belgesini dikkate alır ancak bağlayıcı değildir; karıştırılma ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda yine de reddedebilir.

Teoride mümkündür — TÜRKPATENT Resmi Marka Bülteni iki haftada bir kamuya açık olarak yayımlanır. Ancak her bültende yüzlerce başvuru yer alır; fonetik, görsel ve kavramsal benzerliği gözle taramak profesyonel araç olmadan çok yorucu ve hata yapma olasılığı yüksek bir süreçtir. Profesyonel takip hizmetleri yapay zeka destekli benzerlik algoritmalarıyla bu işi %100 kapsamlı ve otomatik yapar. Marka sayısı 2-3'ün üzerinde olan işletmeler için marka takibi hizmeti şiddetle önerilir.

İdeal olan her ikisinin ayrı ayrı tescil edilmesidir. Kelime markası (word mark) yazıyı herhangi bir yazı tipiyle, renkle ve stilde kullanmanıza izin verir — en geniş koruma budur. Logo (şekil) markası ise görsel tasarımın kendisini korur. Bütçe kısıtlıysa önce kelime markasını tescil ettirmenizi öneriyoruz; logo revizyon geçirebileceğinden daha geç tescile alınabilir.

Esaslı olmayan (renk tonu, küçük tipografik düzenleme) değişiklikler tescil hakkınızı etkilemez. Ancak logoyu kompozisyon, sembol ya da belirgin biçimde değiştirirseniz bu "esaslı değişiklik" sayılır ve yeni başvuru gerekir. Ayrıca sicilde gösterilen biçimden önemli ölçüde sapan kullanım, 5 yıl sonra kullanmama gerekçesiyle iptal davasına zemin hazırlayabilir (SMK m.9).

Bu stratejik bir karardır. Siyah-beyaz başvuru tüm renk kombinasyonlarını kapsayan geniş koruma sağlar — logo esnekliği isteyen marka için uygundur. Renkli başvuru yalnızca beyan edilen Pantone kombinasyonunu korur; rengin marka kimliğinin ayrılmaz parçası olduğu (Tiffany mavisi, Milka leylak) durumlarda tercih edilir. İki farklı başvuru (bir siyah-beyaz + bir renkli) maksimum koruma verir.

Fontlar ticari kullanım lisansı kapsamında kullanılır. Ücretsiz dağıtılan bir fontun lisansı yalnızca "kişisel kullanım" içinse, logoda ticari kullanım lisans ihlalidir ve font sahibinden FSEK kapsamında tazminat davasıyla karşılaşabilirsiniz. Güvenli tercih: Google Fonts (SIL Open Font License), Adobe Fonts veya satın alınmış lisanslı fontlar. Belge360 uygunluk denetiminde font lisansını kontrol eder, gerektiğinde alternatif önerir.

Canva şablonları stok tasarım olduğu için ayırt edicilik problemi yaratır — özgünleştirilmesi şarttır. AI üretimi görseller için ise Türkiye'de telif hakkı henüz tartışmalı: eseri üreten kişinin "yaratıcı katkısı" ölçüsünde FSEK korumasına girer. TÜRKPATENT AI logosu olduğu için doğrudan reddetmez; ancak logonun AI üreticisinin eğitim verisinden başka tescilli markalara benzerliği ortaya çıkarsa nispi ret riski doğar. Belge360 AI üretimi logolar için ek benzerlik taraması yapar.

Evet, SMK m.4 kapsamında mümkündür. Ürün veya ambalaj şekli (Coca-Cola şişesi, Toblerone kutusu gibi) marka olarak tescil edilebilir. Başvuruda farklı açılardan 6 görsel sunulur. Ancak şeklin ürünün doğası gereği zorunlu olmaması, teknik sonuca ulaşmak için gerekli olmaması ve mala asli değerini vermemesi gerekir (SMK m.5/1-e). Bu üç fonksiyonel sınır TÜRKPATENT tarafından titizlikle incelenir.

Aynı veya benzer sınıfta tescilli bir logoya görsel/kavramsal olarak karıştırılacak derecede benzerlik SMK m.6/1 nispi ret nedenidir. Mutlak ret olarak re'sen incelenmez ama ilgili marka sahibi 2 aylık yayım süresinde itiraz ederse başvurunuz reddedilebilir. Ünlü bir markaya (Nike, Starbucks, Apple tarzı) yakınlık ek risktir (SMK m.6/5). Belge360 başvuru öncesi görsel benzerlik taraması yapar ve riskli durumlarda tasarımda değişiklik önerir.

Başvuru için kabul edilen formatlar JPEG, PNG ve TIFF'tir (maksimum 2 MB). Minimum 300 DPI çözünürlük ve 8×8 cm fiziksel boyut şarttır; önerilen 600 DPI ve şeffaf PNG. Bunun yanında vektörel orijinal (AI, SVG, EPS) şirket arşivinizde mutlaka saklanmalıdır — logo yenileme, büyük format baskı ve uluslararası başvurularda gerekir. Belge360 teslimatında tüm varyantları paket halinde veririz.

Hukuken zorunlu değildir, ancak 6769 sayılı SMK sistemine göre marka sahibinin haklarını koruması için fiilen şarttır. TÜRKPATENT benzer başvuruları size re'sen bildirmez; 2 aylık yayım süresi içinde itiraz etmek için kendiniz takip etmeniz gerekir (SMK m.18). Takip yapılmayan markada, benzer başvurular fark edilmeden tescillenir ve ancak hükümsüzlük davasıyla iptal edilebilir — bu çok daha pahalı ve uzun bir süreçtir.

TÜRKPATENT Resmi Marka Bülteni her iki haftada bir yayımlanır. Her bültende şekli inceleme ve mutlak ret incelemesini geçmiş olan yüzlerce yeni başvuru yer alır. Bülten yayım tarihi, itiraz süresinin başladığı gündür ve bu tarihten itibaren 2 ay içinde itiraz edilmesi gerekir.

Marka takibi; benzer başvuruların ve ihlallerin tespit edilmesidir (algı aşaması). Marka itirazı ise tespit sonrasında TÜRKPATENT'e resmi itiraz dilekçesi sunularak başvurunun reddinin istenmesidir (aksiyon aşaması). Belge360 paketlerinde takip dahildir; itiraz ve YİDK temsil ücreti ise ayrı değerlendirilir. İtiraz süreci dosya başına belirlenir.

E-ticaret platformlarının marka sahiplerine sunduğu resmi marka koruma programlarıdır. Tescilli marka ile başvurulur; onay sonrasında platformda taklit ilanların doğrudan kaldırılması, sahte satıcıların raporlanması ve marka sayfasının yetkisiz değiştirilmesinin engellenmesi gibi araçlar devreye girer. Amazon Brand Registry başvurusu için Türkiye TÜRKPATENT tescili yeterlidir; Avrupa pazarı için EUIPO tescili istenebilir.

Üç alternatif yol vardır: (1) sahibinden pazarlıkla satın almak (kötüniyet ispatı zorsa); (2) UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy) şikayetiyle WIPO Tahkim Merkezi'nde alan adının devrini/iptalini talep etmek — 2-3 ayda sonuçlanır; (3) Türkiye'deki .com.tr uzantıları için TRABİS üzerinden uyuşmazlık çözüm mekanizması. UDRP kazanım oranı kötüniyet ispatlanabilen dosyalarda %85+'tır.

SMK m.151 tazminat hesaplamasında üç yöntem sunar: (1) ihlalciye verilen lisans bedeli üzerinden hesap, (2) marka sahibinin yoksun kaldığı kazanç, (3) ihlalciye sağlanan net kazanç. Mahkeme üç yöntemden en yüksek sonucu veren yöntemi seçebilir. Ayrıca manevi tazminat, yargılama giderleri ve hükmün yayın yoluyla ilanı talep edilebilir. Kesin miktar; satış hacmi, süre ve markanın tanınırlığına göre değişir.

Evet. Premium pakette WIPO Madrid Monitor üzerinden Madrid Protokolü'nün 130+ ülkesindeki yeni uluslararası başvurular; EUIPO eSearch Plus ile Avrupa Birliği başvuruları izlenir. ABD USPTO, İngiltere UKIPO, Almanya DPMA, Çin CNIPA gibi ulusal ofisler müşteri talebiyle eklenebilir. Uluslararası takibin özellikle Madrid Protokolü tescili olan marka sahipleri ve ihracat yapan firmalar için hayati önemi vardır.

Marka takibi hizmeti yıllık abonelik modelinde sunulur. Sözleşme sonunda otomatik yenileme yerine müşteri onayı şartı bulunur. Deneme dönemi 1 ay süreyle ve sınırlı kapsamla sunulabilir. Süreç içinde tespit edilen riskli başvurular size raporlanmaya devam eder; yalnızca abonelik sona erdiğinde yeni izleme durur — mevcut tespitlerin hukuki geçerliliği devam eder.

İptal (SMK m.26), tescil sonrası ortaya çıkan nedenlerle markanın geleceğe dönük (ex nunc) olarak koruma kapsamının sona erdirilmesidir — TÜRKPATENT karar verir. Hükümsüzlük (SMK m.25) ise tescil şartlarının başından beri var olmadığı hallerde geriye dönük (ex tunc) etkili mahkeme kararıdır — Ankara FSH Hukuk Mahkemesi karar verir. İptal idari yolla 8-14 ayda, hükümsüzlük davası 18-30 ayda sonuçlanır.

SMK m.26/2 uyarınca iptali talep etme hakkı, menfaati bulunan herkese tanınmıştır. Pratikte bu; benzer markaya sahip olmak isteyen başvuru sahipleri, reddedilmiş başvuru sahipleri, engelleyici tescilden etkilenen rakipler ve gerçek kullanıcı konumunda bulunan kişilerdir. Menfaat belgesi dosyada gösterilmelidir — soyut menfaat yeterli değildir.

Tescil tarihinden itibaren 5 yıllık sürenin dolmasının ardından açılabilir. Tescil tarihi (başvuru tarihi değil) esas alınır. 5 yıllık sürenin herhangi bir anında kullanım başlarsa süre yeniden başlar; ancak iptal başvurusundan önceki 3 ay içinde başlatılan kullanım kötüniyetle yapılmış sayılır ve dikkate alınmaz (SMK m.9/3).

Evet. İptal kararının kesinleşmesinin ardından marka sicilden terkin edilir ve aynı işaret için üçüncü kişiler yeni başvuruda bulunabilir. Ancak iptal başvurusunda bulunmuş olan tarafın öncelik hakkı yoktur — ilk gelen ilk alır ilkesi geçerlidir. Bu nedenle iptal süreciyle paralel olarak kendi başvurunuzu yapmanız stratejik olur.

Hayır. SMK m.25/6 uyarınca kötüniyet iddiasına dayalı hükümsüzlük davası süreye bağlı değildir; tescilden yıllar sonra dahi açılabilir. Bu istisna, bilinçli marka korsanlığı ve başkasının ticari unvanını kötüniyetle tescil eden kişilere karşı en güçlü silahtır. Kötüniyet ispatı (aynı sektörde rakip bilgi, önceden benzer marka, tanınmış markayla kasıtlı yakınlık gibi) kritiktir.

İptal kararı geleceğe dönük (ex nunc) etkilidir; karar tarihine kadar yapılmış lisans, franchise ve devir sözleşmelerinin geçerliliği etkilenmez. Ancak iptal tarihinden sonra bu sözleşmelerin konusu kalmaz ve kendiliğinden sona erer. Hükümsüzlük kararında ise etki geriye dönüktür (ex tunc); tescil başından itibaren hiç doğmamış sayılır, eski sözleşmeler yeniden değerlendirilir.

Evet, TÜRKPATENT kısmi iptal kararı verebilir. Kullanmama iptalinde tescilli Nice sınıflarının bir kısmında ciddi kullanım varsa, diğer sınıflarda tescil iptal edilir, kullanılan sınıflarda koruma devam eder. Bu çözüm hem gerçek kullanıcıyı hem engelleyici başvuru sahibini belirli bir noktada birleştirir — pratik ve sık karşılaşılan bir sonuçtur.

Öncelikle telaşa kapılmayın — 1 aylık cevap süreniz vardır ve bu sürede doğru delillerle savunma dosyası hazırlayarak iptali bertaraf edebilirsiniz. Adımlar: (1) tebligat tarihini ve süreyi not edin; (2) son 5 yılın fatura, reklam, ambalaj, katalog, sosyal medya ve e-ticaret delillerini toplayın; (3) tarihsiz materyalleri tarih bilgisiyle güncelleyin; (4) haklı neden varsa belgeleyin; (5) profesyonel destek alarak dosyayı 1 ay içinde TÜRKPATENT'e sunun. Belge360 savunma tarafı olarak bu aşamaları yönetir.